كه بنا بر آنها پس از نزول وحى به خديجه گفت : اى خديجه ! مرا چه مىشود ، و خبر وحى را به او رساند ، و گفت : بر نفس خود بيمناكم ، پس خديجه به او گفت : هرگز . . . مژده مىدهم تو را كه خدا هرگز اندوهناكت نخواهد كرد ، تويى كه صلهء رحم مىكنى ، و راست مىگويى ، و همگان را تحمل مىكنى و به پذيرايى از مهمان مىپردازى و در سختيهاى روزگار به كمك ديگران مىپردازى . آرى . من نمىتوانم اين نصها را كه مخالف با ظاهر قرآن است بپذيرم و وسيله‌اى براى خاورشناسان براى ايستادن در مقابل رسول اسلام است ، و اعتقاد من آن است كه پيامبر اسلام بىصبرانه چشم به راه رسيدن وحى بود ، و چون جبرييل بر او نازل شد ، خدا راستى حادثه را به او شناساند و گفت : « اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ - بخوان به نام پروردگارت كه آفريد . » و خواند : باسم اللَّه الرحمن الرحيم ، و اين آغاز رسالت است ، و هر چند فاتحة الكتاب ، / 220 بنا بر آنچه خداوند در صورت نهايى قرآن مقرر فرموده بود ، آغاز اين كتاب آسمانى شد ، پنج آيهء سورهء علق آغاز تنزيل به شمار مىرود . و اين نكته شناخته است كه ميان آنچه خدا در شب قدر به يكباره تمام قرآن را نازل كرد ، و صورتى كه به شكل تدريجى قرآن در ظرف مدت بيست و سه سال دعوت رسول اللَّه - صلى اللَّه عليه و آله - بر پيامبر اسلام نازل شد ، تفاوتى وجود دارد . به همين سبب در حديث آمده است از امام جعفر صادق - عليه السلام - كه گفت : نخستين چيزى كه بر رسول اللَّه نازل شد بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ بوده و آخرين آن إِذا جاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَ الْفَتْحُ . « 5 » شايد وحى براى بشريت عهدى از قرائت را آغاز كرده است كه پس از زمان پيغمبر - صلى اللَّه عليه و آله - به صورت فعلى ملازم با انسان و على رغم وجود پديدهء كتابت از صدها سال پيش از اسلام سابقه داشته است ، ولى با اسلام به صورتى گسترش پيدا كرد كه اكنون نشانه و علامت آشكار انسان شده است .

--> ( 5 ) - نور الثقلين / ج 5 ، ص 609 .